Jinekolog Prof. Dr. Önder KoçYORUMLARMENÜ

Kısırlık Tedavisi Ankara

HASTA YORUMLARI

Kısırlık bir yıl süren düzenli birlikteliğe rağmen hamile kalamadığınız anlamına gelir. 35 yaşın üzerinde bir kadınsanız kısırlık tanımındaki süre 6 aydır. Doğal süreçte gebe kalmaya çalışan çiftlerin % 80 ila % 90 nın 1 yıl sonra ve % 95'inin 2 yıl içinde gebe kalması beklenir.

Kısırlık Tedavisi Ankara

Çiftlerin % 17'si yumurtlama yetmezliği, tüp hasarı veya endometriozis veya düşük sperm sayısının neden olabileceği kısırlık nedeniyle yardım arayışındadır.

Bu yazımızda kısırlık nedir? kısırlık nedenleri nelerdir? kısırlık belirtileri nedir? kısırlık tedavisi nasıl yapılır? gibi sorularınızın cevaplarını bulabilirsiniz.

Kısırlık (infertilite) nedir?

Kısırlık nedir? sorusunun yanıtı klinik olarak bir çiftin en az bir yıl korunma yöntemi kullanmaksızın beraberliğe rağmen hamilelik yaşanmaması durumudur. Gebe kalabilen ancak hamileliğini tamamlayamayan kadınlara da kısırlık teşhisi konulabilir.

Hiç hamile kalamamış bir kadına birincil kısırlık (primer infertilite) teşhisi konulur. Geçmişte en az bir başarılı hamileliği olan daha sonra gebe kalamayan bir kadına ise ikincil kısırlık (sekonder infertilite) teşhisi konulur.

Kısırlık sadece bir kadının sorunu değildir. Erkekler de kısır olabilir. Aslında, erkekler ve kadınlar eşit derecede doğurganlık sorunları yaşamaktadır. Kısırlık vakalarının yaklaşık üçte biri kadın kısırlığına bağlanırken, erkeklerin sorunları kısırlık vakalarının üçte birini oluşturmaktadır.

Kısırlık vakalarının geri kalan üçte biri ise erkek ve kadın kısırlığının bir kombinasyonundan kaynaklanabilir yada bilinen bir nedeni olmayabilir. Semen analizi, yumurtlama testleri ve tüp açıklığı dahil olmak üzere standart araştırmaların herhangi bir büyük anormalliği tespit edemediği kısırlığa tanımlanamayan infertilite denir.

Açıklanamayan infertilite, i kısırlığı olan çiftleri tanımlamak için kullanılan bir terimdir.

Kısırlık nedenleri nelerdir?

Kısırlık nedenleri incelenecek olursa bu sebeplerin kadına ve erkeğe bağlı kısırlık sebepleri olarak gruplandırılması uygun olur. Kısırlık nedenleri aynı anda hem kadın ve hem erkek kaynaklı olabilir. Kısırlık nedeni tüm yapılan testlere rağmen tespit edilemeyebilir.

Kadın kısırlığı nedenleri nelerdir?

  • Yumurtlama bozuklukları, yumurtalıktaki bir arıza nedeniyle bir yumurtanın fallop tüpüne atılamaması olarak tanımlanır ve kısırlığın başlıca nedenidir.
  • Tubal infertilite (fallop tüpü kaynaklı) bir veya iki fallop tüpündeki tıkanma nedeniyle gebe kalamama durumudur ve kısırlığın yaygın bir nedenidir.
  • Çikolata kisti hastalığı yada endometriozis varlığı kadın kısırlığının önemli bir sebebidir.

Fertilizasyon yada döllenme rahim ağzından geçen spermlerin fallop tüplerine ulaşması ile bu bölgede yumurtalıktan gelen yumurta hücresi ile karşılaşması sonucu meydana gelir.

İmplantasyon ise döllenen yumurtanın embriyo haline gelip rahime düşerek rahim iç zarı olan endometrium tabakasına tutunmasıdır.

Yumurtlama bozuklukları tek gen bozukluğu kaynaklı olabilir. Erken yaşta yumurtalık yetmezliği, yumurtalık disgenezi, yumurta olgunlaşma kusurları, erken embriyo gelişimi durması, polikistik yumurtalık sendromu (PKOS) ve tekrarlayan gebelik kaybında da tek bozuklukları tespit edilebilir. Yumurtlama bozuklukları tek başına kadın kısırlığı nedenlerinin üçte birini oluşturur.

Fallop tüpünün anatomisi, embriyolojik gelişiminden başlayarak komplekstir. Fallop tüp içindeki haraketli silia yapısı küçük tüycüklerden oluşan yapısı ile döllenme bölgesine yumurta nakil sürecinin anahtarıdır.

Tubal kısırlığın birçok nedeni vardır. Bunlar arasında enfeksiyonlar (klamidya, Gonore ve genital tüberküloz) intrauterin kontraseptif cihazlar (spiral) endometrioz ve abdominal cerrahi sonrası komplikasyonlar sayılabilir.

Klamidya ve gonore, kasık enfeksiyonu (pelvik inflamatuar hastalık (PID)) ve kısırlığın önemli önlenebilir nedenleridir. Tedavi edilmeyen klamidya hastalarının yaklaşık% 10-15'i kasık enfeksiyonu geliştirir.

Klamidya ayrıca herhangi bir semptom olmaksızın fallop tüpü enfeksiyonuna neden olabilir. Üst genital sistemdeki kasık enfeksiyonu ve "sessiz" enfeksiyon, fallop tüplerinde, rahimde ve çevresindeki dokularda kalıcı hasara neden olarak kısırlığa yol açabilir. Kasık enfeksiyonu ile ilgili detaylı bilgi için linki tıklayabilirsiniz.

Çikolata kisti hastalığı ya da endometriozis, üreme çağındaki kadınlarda sık görülen bir durumdur. Ağrıya ek olarak endometriozis de doğurganlığı azaltabilir. Endometriozisli kadınlarda kısırlığın nedenleri yapışıklıklar ve fibrozise bağlı anatomik bozulmalardan endokrin anormalliklere ve immünolojik rahatsızlıklara kadar değişebilir.

Bazı durumlarda, çeşitli patofizyolojik rahatsızlıklar, şimdiye kadar tam olarak anlaşılmamış mekanizmalar aracılığıyla etkileşime girerek kadın kısırlığının önemli bir sebebi olabilir.

Kadın kısırlığı ile ilgili başvuran hastaların %40-45 in de çikolata kisti hastalığı tespit edilebilir. Bu konuda daha detaylı bilgiye ulaşmak için çikolata kisti ameliyatı sayfası linkimizi tıklayabilirsiniz.

Kadın kısırlığı riski yaratan nedenler nelerdir?

Kadın kısırlığı yaratan riskli durumları özetleyecek olursak;

  • İlerlemiş yaş,
  • Sigara içmek,
  • Yoğun alkol tüketimi,
  • Aşırı kilolu, obez veya önemli ölçüde zayıf olmak,
  • Üreme sistemine zarar verebilecek bazı cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlara (gonore, klamidya) sahip olmak.

Kadın kısırlığına yol açabilecek hastalıkları listeleyecek olursak;

  • Polikistik over sendromu (PCOS) veya hormonal dengesizliklerden kaynaklanabilen yumurtlama bozuklukları,
  • Kasık enfeksiyonu veya pelvik inflamatuar hastalık (PID),
    Endometriozis,
  • Miyomlar rahimde bulundukları yer itibariyle gebeliğe engel olabilir,
  • Erken yumurtalık yetmezliği (prematür ovaryan yetmezlik),
  • Önceki ameliyatlara bağlı yapışıklıklar.

Bazı ilaçlar ve tedavilerin kadın kısırlığı için önemli riskler ve üreme için olumsuz sonuçlar yarattığı bilinmektedir. Bunları sıralayacak olursak;

  • Kemoterapi veya radyasyon tedavisi,
  • Aspirin ve ibuprofen gibi yüksek dozda nonsteroid antiinflamatuar ilaçların (NSAIDS) uzun süreli kullanımı,
  • Antipsikotik ilaçlar,
  • Esrar ve kokain gibi eğlence amaçlı uyuşturucular kullanmak.

Kadında kısırlık belirtileri nelerdir?

  • Adet düzensizliği: PKOS (polikistik over sendromu) kaynaklı olabilir.
  • Adet görmeme: yumurtalık yetmezliği ya da rahim iç duvar bozukluğu kaynaklı olabilir. Aşırı stres ya da ağır çalışma koşulları adeti kesebilir.
  • Klamidya vakaları tedavi edilmezse pelvik inflamatuar hastalığa (PID) yol açacaktır. Kasık enfeksiyonu fallop tüplerinin tıkanmasına yol açarak döllenmeyi engeller.
  • Ağrılı adet görme: adet ağrısı ve ilişkide ağrı çikolata kisti hastalığı kaynaklı olabilir.
  • Hormonal bozukluklar kendisini deride renk değişiklikleri, azalmış cinsel istek, yüzde kıllanma artışı, kıllarda incelme, kilo alımı.

Kadında kısırlık tedavisi nasıl yapılır?

Kadın kısırlığının tedavisinde yumurtanın büyümesinin takibi, sperm değerleri yeterli ise zamanlı ilişki önerileri, aşılama ile rahim içine enjekte edilen spermle yumurtlayan yumurtanın buluşturulması (inseminasyon, suni dölleme) gelişen yumurtaların toplanarak laboratuar şartlarında Tüp Bebek işlemine tabi tutulması gibi yöntemler kullanılabilir. Bu yöntemler de birçok farklı ilaç kullanılabilir.

Özetle bu tedavilerden elde edilecek sonuçlar kısaca aşağıda yer almaktadır.

  1. Yumurtlama bozukluğu olan kadınlarda klomifen ve metformin yumurtlama ve gebelik oranlarını artırır.
  2. Gonadotropinler gebelik oranlarını artırabilir ancak yumurtalık hiperstimülasyon sendromunu (OHSS) ve çoğul gebeliği artırabilir.
  3. PKOS da Laparoskopik yumurtalık delinmesi (LOD) gonadotropinler kadar etkili olabilir.
  4. Tüp bebek tedavisi nin gebeliği sağlayabilir, ancak tek embriyo transferi yapılmadığı durumda çoğul gebelik riski artmaktadır.
  5. Tüpler kaynaklı kısırlığa sahip kadınlarda tüplerin rahim filmi çekilirken yıkanması hamilelik oranlarını artırabilir. Bu konuda yağda çözünen opak madde suda çözünden daha etkilidir.
  6. Tüp bebek öncesi tüplerin kapatılması, hidrosalpinksi olan kadınlarda hiçbir tedavi uygulanmamasına göre gebelik oranlarını artırabilir, ancak selektif salpingografi ve tüp kateterizasyonunun yararlı olup olmadığı bilinmemektedir.
  7. Tüpler kaynaklı kısırlıkta tüp bebek yöntemi çok etkilidir.
  8. Çikolata kisti odaklarının lapraoskopik olarak yakılması tanısal laparoskopi yani sadece görüntülenmesine kıyasla canlı doğum oranlarını artırabilir.
  9. Çikolata kistinde odakların ve yumurtalığın hormon tedavisi ile baskılanması gebeliği artırmaz.
  10. Çikolata kisti hastalığında tüp bebek tedavisinin doğru seçilmiş hastalarda faydalı olduğu gösterilmiştir.
  11. Hafif veya orta şiddette çikolata kisti hastalığında tüplerin yıkanması hamilelik oranını artırabilir.
  12. Açıklanamayan kısırlığı olanlarda klomifen canlı doğum oranlarını artırmaz.
  13. Yumurtalıkların ilaçla uyarımı olmaksızın rahim içine aşılama yani spermlerin rahim boşluğuna verildiği inseminasyon canlı doğum oranlarında önemli bir artışa neden olmaz.
  14. Rahim içi aşılama (inseminasyon) beraberinde kontrollü yumurtalık stimülasyonu gebelik oranlarını artırabilir ancak OHSS'yi ve çoğul gebelikleri artırabilir.
  15. Tüp bebek yöntemlerinin kullanıldığı yardımcı üreme teknikleri başarısı daha yüksektir.

Kadında kısırlık testleri nelerdir?

  1. FSH ve LH hormon testleri
  2. HSG (histerosalpingografi)
  3. Ofis histeroskopi
  4. Salin infüzyon sonografi

Kadında kısırlık testleri denince kadının üreme hormonlarının ve yumurta rezervinin kan hormon testi ile değerlendirilmesi, yumurtlamanın ultrasonda görüntülenmesi, rahim anomalilerinin ve tüplerin histerosalpingografi, ofis histeroskopi ve salin infüzyon sonografi ile değerlendirilmesi anlaşılır.

1- FSH ve LH hormon testleri

Adet dönemi FSH ve LH nın artmaya başlamasıyla başlar. Bu hormonlar yumurtalıktan östrojen salınımına neden olur. Eğer yumurtalık hormonları yeterli ise Östrojendeki artış, hipofiz bezinize FSH üretmeyi bırakmasını ve daha fazla LH üretmeye başlamasını iletir. LH salgılanması artışı yumurtlama adı verilen bir süreç olan yumurtanın yumurtalıktan salınmasına neden olur.

Boş folikülde hücreler çoğalır ve onu bir korpus luteuma dönüştürür. Bu yapı, hamileliği sürdürmek için gerekli bir hormon olan progesteronu serbest bırakır. Gebelik oluşmazsa progesteron seviyeleri düşer ve döngü yeniden başlar.

2- HSG (histerosalpingografi)

Rahimin anatomik anormallikleri olana septum, arkuat rahim, çift rahim, T-rahim gibi durumlar ile tüplerin tıkalı olup olmadığını gösterir. Rahim ağzından kontrast madde verildiği anda kasık bölgesinin filmi çekilir yada floroskopi ile kayıt alınır. Anestesi olarak lokal anestezi yada sedasyon anestezisi ile yapılabilir.

3- Ofis histeroskopi

Kamera ile rahim içine girilerek yapılan incelemedir. Özellikle başarısız tüp bebek transferlerinden sonra, rahim içi polip ve miyomların temizlenmesi için önerilen yaklaşımdır.

4- Salin infüzyon sonografi

Rahim iç duvarını ve tüplerin ultrason cihazında rahim ağzından verilen sıvı yardımıyla görüntülenmesidir. Rahim boşluğunu iyi gösterir. Radyoopak Kontrast madde kullanılırsa tüplerde değerlendirilebilir.

Erkek kısırlığı nedenleri nelerdir?

Erkek kısırlığının nedenleri;

  • Anatomik veya genetik anormallikler,
  • Sistemik veya nörolojik hastalıklar,
  • Enfeksiyonlar,
  • Travma,
  • Gonadotoksik radyasyon tedavisi,
  • Sperm ile ilgili bozukluklar.

Sperm ile bozukluklar;

  • Sperm üretim bozuklukları,
  • Sperm sayımı,
  • Sperm şekli (sperm morfolojisi),
  • Sperm hareketleri, spermin erkek üreme sistemi tüplerinden taşınması bozuklukları olabilir.

Erkek kısırlığı riski yaratan nedenler?

Erkek kısırlığı riski yaratan nedenlerin çoğu kadında da kısırlık riskini artırır. Bunları özetlersek;

  • İleri yaş,
  • Sigara içimi,
  • Ağır alkol kullanımı,
  • Aşırı kilolu olmak,
  • Tarım ilacı, zehir ve ağır metallere maruz kalmak.

Bazı tıbbi durumlar erkek kısırlığı yaratabilir. Bu durumlar;

  • Geriye boşalma (retrograd ejakulasyon) olarak adlandırdığımız spermin dışarı değil mesaneye boşalmasıdır.
  • Varikosel, testislerin şişmesi ve varisidir.
  • İnmemiş testis, testis bölgesine inmemiş erkek yumurtalıklarıdır.
  • Sperm e saldıran ve zarar veren antikorlar varlığıdır.
  • Hormonal bozukluk: bu bozukluklar arasında en sık görülen düşük testesteron üretimidir.

Erkek üreme hücrelerini olumsuz etkileyen ilaçlar;

  • Kanserde kullanılan kemoterapi ve radyasyon,
  • Romatoid artrit ve ülseratif kolit tedavisinde kullanılan sulfasalazin,
  • Yüksek tansiyon için kullanılan kalsiyum kanal blokörleri,
  • Trisiklik antidepresanlar,
  • Artmış atletik kapasite için kullanılan anabolik steroidler,
  • Marihuana ve kokain gibi uyarıcı maddeler sperm yapısını ve üretimini olumsuz etkiler.

Erkekte kısırlık belirtileri nelerdir?

Erkek kısırlığında temel olay spermin yeterli miktarda, sağlıklı olarak üretilmesi ve boşaltılmasıdır.

  • Bir erkeğin üreme kapasitesi hormonlarının yeterli salgılanmasına bağlıdır,
  • Testislerde şişme ve ağrı yaratan durumlar,
  • Ereksiyon güçlüğü yaşanması,
  • Sperm boşaltılmasında (ejakulasyon) güçlük yaşanması,
  • Normalden küçük atrofik testislerin yeterli sperm içermeme.

Erkeklerde kısırlık testleri nelerdir?

Erkeklerde kısırlık testleri öncesinde fizik muayenede penis ve testisler incelenmelidir. Hastanın tıbbi hikayesi alınır, yaşam tarzı ve cinsel hayatı sorgulanır. Tıbbi hikayede aldığı ilaçlar, cinsel geçişli enfeksiyon öyküsü ve geçirilmiş cerrahiler sorgulanır. Erkeğin egzersiz yapıp yapmadığı yada uyarıcı madde kullanımı kayda alınır.

Erkeğin cinsel hayatı sorgulanırken erektil disfonksiyon, geç boşalma ve retrograd ejakulasyon sorgulanmalıdır.

1- Semen analizi

Sperm örneği farklı örneklerde farklı sonuçlar verdiği için birden fazla kere semen örneği verilmesi önerilebilir. Sperm örneklerinin %2 sinde anormal sperm sonuçlarıyla karşılaşılabilir.

Sperm değerlendirmesinde;

  • Enfeksiyon bulguları, semende bakteri görülmesi enfeksiyonu gösterir,
  • Semen hacmi, semen örneğindeki toplam hacim ölçülür,
  • Sperm konsantrasyonu, sperm sayımının mililitrede 15 milyon ve üstünde olması beklenir,
  • Vitalite, sperm canlılığını gösterir,
  • Motilite, sperm hareketliliğini gösterir. %32 den az olması kısırlık ihtimalini artıran döllenmenin zor olduğu subfertilite durumudur,
  • Morfoloji, spermlerin şekil ve hacmini belirtir. Spermdeki çoğu spermin şekli bozuktur. %14 ün üstündeki değerleri normal fertilite ile ilişkilidir. %4 ün altındaki değerlerde yardımcı üreme tekniklerine yani tüp bebeğe başvurulması gerekebilir.

Sperm değerlerinde azalmış konsantrasyon sıklıkla hareketlilik ve morfolojide bozukluk ile karakterizedir.

2- Hormonal değerlendirme

Hipofiz bezi, hipotalamus ve testisler sperm üretiminde birlikte çalışır. FSH ve LH hipofiz bezinde üretilir, testisten testesteron üretiminde birlikte çalışır.

FSH sperm üretimine katkıda bulunur. Yüksek değerleri testislerin radyasyon yada kemoterapi nedenli zarar görmüş olup çalışmadığını gösterir. Düşük FSH değerleri ise spermin hiç üretilmediğini gösterir.

LH hipofiz bezinde üretilir ve testislerde Leydig hücrelerine bağlanarak sperm üretimi için gerekli testesteronun salgılanmasını sağlar. LH değerleri GnRH (gonadotropin salınımını artıran hormon) enjeksiyonu yapılarak test edilebilir. Bu şekilde hormonal problemin yeri tespit edilir.

Testesteron sağlıklı düzeyi 300-1000 ng/dl arasında değişebilir. Erkekte 40 yaşından sonra her yıl testesteron düzeyi %1 düşer.

Erkek Kısırlığında Görüntüleme Yöntemleri

Anatomik yapının yada tüp tıkanıklıklarının araştırılması için bazı görüntüleme teknikleri kullanılması gerekebilir.

1- Testis (skrotal) ultrasonu

Ultrason probu testis üzerinde gezdirilerek testisteki enfeksiyon, kist, sıvı birikimi ve tümörler tespit edilebilir. Ultrason aynı zamanda testis torsiyonu ve varikosel i tespit edebilir.

2- Transrektal ultrason

Rektuma yerleştirilen ultrason probu ile prostat ve vaz deferens deki tıkanıklık değerlendirilebilir.

3- Antisperm Antikor testi

Genellikle sperm, vücudun geri kalanı ve bağışıklık sistemiyle temas etmez. Bununla birlikte, yaralanma, ameliyat veya prostat bezi enfeksiyonları vücut bağışıklık sistemini etkileyebilir.

Sperm bağışıklık sistemiyle temas ettiğinde vücut anti-sperm antikorları üretir. Antikorlardan etkilenen sperm seviyesi ne kadar yüksekse, spermin yumurtayı dölleme şansı o kadar düşük olacaktır.

4- Testis Biopsisi

Testis biopsisi diğer testlerden sonuç alınamazsa önerilen bir yaklaşımdır. Bu testte ya iğne ile ya da küçük bir kesikle testisten bir numune alınır. Testis biyopsisinin sonuçları sperm üretiminin normal olduğunu gösteriyorsa, kısırlığın bir tıkanıklıktan veya sperm taşınmasıyla ilgili başka bir sorundan kaynaklandığı düşünülür.

Erkek Kısırlığında Genetik Testler

Tüp bebek tekniklerinin gelişmesiyle kısırlığın genetik nedenleri üzerine olan araştırmalar genişlemiştir. Sperm üretimiyle ilgili ciddi bozuklukları olan erkeklerin yüzde 10-15 inde genetik anormallikler tespit edilmiştir.

DNA üzerinde yapılan genetik testler, özellikle azospermi (menide sperm bulunmayan) veya oligozoospermi (düşük sperm sayısı) olan erkeklerde kromozomal anormallikleri ayırt eder.

Testis biopsisi sonucu kesin tanıya gidilir, gereksiz cerrahi veya tıbbi tedavilerden kaçınılır, sonraki adımlar konusunda plan yapılabilir.

Kısırlık Tedavisi Ankara da Yapan Doktorlar

Kısırlık tedavisi ile birçok kadın doğum uzmanı uğraşmaktadır. Buna karşın yumurtaların yumurtlama ilaçları ile geliştirilip toplandığı tüp bebek tedavisi uygulamaları Üreme Tıbbı ve Endokrinolojisi yani Tüp Bebek Uzmanlarının konusudur.

Kısırlık Tedavisi Fiyatları

Kısırlık tedavisi fiyatları tamamen kısırlık nedenine ve yapılacak işlemlere göre değişmektedir. Tüp bebek işlemleri anlaşmalı laboratuarlarda, ameliyatlar ise anlaşmalı özel hastanelerde gerçekleştirilmektedir.

Kısırlık Tedavisinde En İyi Doktor

Kısırlık tedavisinde en iyi doktoru seçerken doktorun özgeçmişinde Üreme tıbbı ve Endokrinolojisi yani Tüp Bebek konusunda sertifikalandırılmış ve deneyimi olması hızlı bir şekilde sonuç alınmasını sağlar.

Kısırlık konusunda merak ettikleriniz, danışma ve randevu için Kadın Doğum Uzmanlığı üstüne Üreme tıbbı ve Endokrinolojisi-Tüp Bebek konusunda üst ihtisas yapmış olan Prof. Dr. Önder Koç un Ankara daki kliniğine +90505 287 4333 nolu telefondan ulaşabilirsiniz.

Referanslar

  1. Veltman-Verhulst S. Emotional distress is a common risk in women with polycystic ovarian syndrome: a systematic review and meta-analysis of 28 studies. Hum Reprod Update. 2012;18(6):638–651. doi: 10.1093/humupd/dms029.
  2. Baldur-Felskov P. disorders in women with fertility problems: results from a large Danish register-based cohort study. Hum Reprod. 2013;28(3):683–690. doi: 10.1093/humrep/des422. 
  3. Venn A. Risk of cancer after use of fertility drugs with in vitro fertilisation. Lancet. 1999;354(9190):1586–1590. doi: 10.1016/S0140-6736(99)05203-
  4. Brinton L. Fertility drugs and endometrial cancer risk: results from an extended follow up from a large infertility cohort. Hum Reprod. 2013;28(10):2813–2821. doi:
  5. Venn A. Breast and ovarian cancer incidence after infertility and in vitro fertilisation. Lancet. 1995;346(8981):995–1000. doi: 10.1016/S0140-6736(95)91687-3
  6. Kvaskoff M. Endometriosis: a high risk population for major chronic diseases? Hum Reprod Update. 2015;21(4):500–516. doi: 10.1093/humupd/dmv013. 
  7. Cirillo P. Irregular menses predicts ovarian cancer. Int J Cancer. 2016. 
  8. Parikh N. Reproductive risk factors and coronary heart disease in the Women’s Health Initiative Observational Study. Circulation. 2016. 
  9. El-Hayek. Polycystic ovarian syndrome: an updated overview. Front Physiol. 2016. 7(124). 
  10. Aghajanova L. Obstetrics and gynecology residency and fertility needs: national survey results. Reprod Sci. 2016.
  11. Prevention C.f.D.C.a. Assisted reproductive technology success rates: national summary and fertility clinic reports. US Department of Health and Human Services. 2010.
  12. Joshi N. Trends and correlates of good perinatal outcomes in assisted reproductive technology. Obstet Gynecol. 2012;120(4):843–851. doi: 10.1097/AOG.0b013e318269c0e9
  13. Tarin J. Infertility etiologies are genetically and clinically linked with other diseases in single meta-diseases. Reprod Biol Endocrinol. 2015. 13(31). 
  14. Phillips K. Anti-mullerian hormone serum concentrations of women with germline BRCA1 or BRCA2 mutations. Hum Reprod. 2016;31(5):1126–1132. doi: 10.1093/humrep/dew044. 
  15. Wang E. BRCA1 germline mutations may be associated with reduced ovarian reserve. Fertil Steril. 2014;102(6):1723–1728. doi: 10.1016/j.fertnstert.2014.08.014.
SORU SOR
Prof. Dr. Önder KoçJinekolog Prof. Dr. Önder KoçKadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Jinekolog Prof. Dr. Önder Koç
Whatsapp: 0505 287 4333