Cep 0505 2874333
bilgi@onderkoc.com
onderkoc.com

Jinekolojik Kanserler

Kanser vücuttaki hücrelerin kontrolsüz büyümesiyle ortaya çıkar. Kanser bir kadının üreme organlarında başlarsa jinekolojik kanser adını alır. Jinekolojik kanserlerin beş ana tipi servikal(rahim ağzı), ovaryan(yumurtalık), uterin(rahim), vajinal ve vulvar dır. Altıncı tip olarak nadiren görülen fallop tüpü kanserleri sayılabilir.

Tüm jinekolojik kanserler arasında sadece servikal kanserin tarama testi –PAP Test -bulunmaktadır. Kanserin erken yakalanmasına ve tedavinin başlanması olanağı sağlar. Servikal Kanserin dışında kanser taranası için basit ve güvenilir yollar olmadığı için uyarıcı bulgular ve kişinin riskini azaltmak için alması gereken önlemler hakkında bilgi önem taşır.

Jinekolojik kanseri tedavi etmek için çeşitli yollar vardır. Tedavi kanserin tipine veya yaygınlığına göre değişir.

1. Jinekolojik Kanser Nedir?

Kadın üreme organlarında başlayan kanserdir. Kanser daima başladığı organın adıyla adlandırılır.

Servikal kanser servikste başlar, rahmin en dar ve alt bölgesidir.

Over kanseri rahmin her iki yanında yer alan yumurtalıklarda başlar.

Uterin kanser rahimde başlar kadının kasıklarında yer alan ve gebe kaldığında bebeği taşıyan organdır.

Vajinal kanser vajina da başlar, rahmin altında Rahim ve vücut dışı bölge arasında uzanan yapıdır.

Vulvar kanser vulvada başlar.Kadın cinsel organlarının dışta görülen dudaklar olarak adlandırılan bölümüdür.

Her jinekolojik kanser farklı belirti ve bulgularla kendine has özellikler taşır. Farklı risk faktörleri ve farklı önleme stratejileri vardır. Tüm kadınlar jinekolojik kanserler için risk taşır ve bu risk yaşla beraber artar. Kanser erken yakalandığında tedavi çok daha etkindir.

2. Semptomları Nelerdir?

Jinekolojik kanserle karşılaştığınızı net olarak bilemezsiniz. Bu nedenle vücudunuzdaki beklenmedik ve iki haftada uzun süren değişiklikler için doktor değerlendirilmesi şarttır. Anormal vajinal kanama, kasık ağrısı ve bası hissi, karın ve sırt ağrısı, şişkinlik, vulvada yanma, vulva renginde değişiklikler kanser belirteçleri olabilir.

Jinekolojik kanserler ilgili temel bilgiler

Kanserin nedeni vücuttaki hücrelerin kontrolsüz büyümesidir. Kanser bir kadının üreme organlarında başlarsa jinekolojik kanser adını alır. Jinekolojik kanserlerin beş ana tipi Rahim ağzı (servikal), yumurtalık (ovaryan), rahim (uterin), vajinal ve vulvar dır. Altıncı tip olarak nadiren görülen yumurtalık tüpü(fallop tüpü) kanserleri sayılabilir.

Tüm jinekolojik kanserler arasında sadece Rahim ağzı kanserinin tarama testi –PAP Test – bulunmaktadır. Kanserin erken yakalanmasına ve tedavinin başlanması olanağı sağlar. Servikal Kanserin dışında kanser taranası için servikovajinal smear gibi basit ve güvenilir yollar olmadığı için diğer kanserler için uyarıcı bulgular ve kişinin riskini azaltmak için alması gereken önlemler hakkında bilgi önem taşır.

Jinekolojik kanseri tedavi etmek için çeşitli yollar vardır. Tedavi kanserin tipine ve yaygınlığına göre değişir.

 

SERVİKAL KANSER(RAHİM AĞZI KANSERİ)

Kanser vücuttaki hücrelerin anormal büyümesiyle ortaya çıkar. Kanser daima vücutta başladığı yerin adıyla anılır. Daha sonra vücudun farklı yerlerine yayılsada ismini ilk başladığı organdan alır.

Kanser Rahim ağzında başladığında Servikal kanser yada Rahim ağzı kanseri olarak adlandırılır. Rahim ağzı, rahmin üst bölgesini vajene bağlayan Rahim bölümüdür. Rahim gebe bir kadında gebeliğin başladığı ve büyüdüğü yerdir. Rahim ağzı kanseri gelişmiş ülkelerde önlenebilir bir kanser olarak bilinmektedir. Çünkü tarama testleri ve HPV( human palilloma virus) aşıları ile kanser riskini azaltmak mümkündür.Erken tespit edildiğinde Rahim ağzı kanseri tedavi edilebilir bir kanserdir. Erken teşhis ve tedavi uzun yaşam süresi ve kaliteli yaşam sağlar.

 

Risk faktörleri

Neredeyse tüm servikal kanserlerin nedeni olarak HPV (human papilloma virus )şuçlanmaktadır.Bu virus insanlar arasında cinsel ilişki ile geçiş gösterir. HPV nin bazı tipleri Rahim ağzı kanseri yaparken bazı tipleri ise siğil etkeni olarak karşımıza çıkar. HPV ile hayatın herhangi bir safhasında karşılaşılabilir. Bulgu ve şikayet vermediği için ne zaman karşılaştığınızı bilemezsiniz.Birçok kadında vücut savunma sistemi bu virusu kendiliğinden yener ve vücuttan temizler. Eğer başa çıkamaz ise Rahim ağzı kanserine dönüşüm riski vardır.

  • Sigara içmek,
  • HIV (AIDS) ile karşılaşmaya bağlı vücut bağışıklığının zayıflaması
  • 5 yıl veya daha fazla doğum kontrol hapı kullanmak
  • 3 veya daha fazla çocuk doğurmak
  • Birden fazla cinsel partner bulunması ,Rahim ağzı kanserinin riskini artırır.

 

Riski azaltmak için ne yapılabilir

PAP taraması (PAP smear) kanser öncülü lezyonları kansere dönüşmeden önce yakalar.Cinsel hayata başlar başlamaz bu testlerin yapılması önem taşır.

HPV testi ise vucutta bu virusun varlığını gösterir.

21-65 yaşlar arasında PAP testlere yani Rahim ağzı smear taramalarına devam edilmelidir. Eğer 65 yaşını geçtiyseniz veya kanser dışı bir nedenle rahminizi aldırdıysanız smear takibini bırakabilirsiniz.

İki ticari tipte HPV aşısı kadınları Rahim ağzı kanserinden, vajinal ve vulvar kanserden korur. Her iki aşıda 11-12 yaşını geçen kızlara önerilebilir. 13-26 yaş arasında önerilmekte olan aşılarda yaş üst limiti tartışma konusudur ve limit olmaması gerektiği önerilmektedir. Önemli olan diğer bir unsur hangi ticari aşı kullanılacaksa onun 3 dozunun düzenli uygulanması ve sonrasında PAP smear teslerinin ihmal edilmemesidir.

Sigara içilmemelidir.

Cinsel ilişki sırasında prezervatif kullanılmalıdır. Prezervatif kullanımına ragmen prezervatifin kapatmadığı bölgelerde lezyonla karşılaşılabilir. Buna ragmen araştırmlarda prezervatif kullanan kadınlarda Rahim ağzı kanseri sıklığı azalmıştır.

Cinsel partner sayısı sınırlandırılmalıdır.

 

Rahim ağzı kanseri belirtileri

Erken Rahim ağzı kanseri semptom vermeyebilir. İlerlemiş kanser ise kanama, vajinal akıntı ve ilişki sonrası kanama yapabilir. Böyle bir durum kanser dışı bir nedenle de olabilir. Bunu öğrenmenin en iyi yolu doktorunuza başvurmaktır.

Rahim ağzı kanserinden PAP smear taramaları ve HPV testleri ile korunulabilir. Buna karşın bu testlerin Rahim ve yumurtalık kanseri tespitinde rolünün olmadığı bilinmelidir. PAP test alınırken yapılacak Jinekolojik muayenede Rahim ve yumurtalıklarda değerlendirilir.

 

Rahim ağzı kanser tarama testi (PAP smear) nasıl yapılır

Poliklinik muayenesinde doktorunuz vajene Rahim ağzının görülmesini sağlayan plastik yada metal olabilen ve spekulum olarak adlandırılan muayene cihazını takar. Böylece Rahim ağzından örnek toplama fırçası ile toplanan hücreler laboratuara gönderilir.

 

Rahim ağzı kanseri nasıl tedavi edilir?

Doktorunuz Rahim ağzı kanseri olduğunuzu belirttiyse kadın üreme organları cerrahisinde ve tercihen ileri laparaskopik uygulamalar konusunda yetişmiş bir jinekologdan yada jinekolog onkologdan yardım istemelisiniz. Tümörün yayılımı evre olarak nitelenir. Kanserin yaygınlığına göre evreleme yapılır. Kanser evresine göre tedavi seçenekleri değişmektedir. Bunlar

 

Cerrahi: Tümörün cerrahi olarak çıkarılması (kanserin erken evrelerinde yada seçilmiş vakalarda ileri evrede palyatif amaçlı olarak)

Kemoterapi: Çeştli ilaçlar kullanılarak tümör hücrelerinin öldürülmeye  veya küçültülmeye çalışılması

Radyasyon:  Radyasyon ile tümör hücrelerinin öldürülmeye çalışılması.

 

 

 

OVER KANSERİ (YUMURTALIK KANSERİ)

Kanser vücuttaki hücrelerin anormal büyümesiyle ortaya çıkar. Kanser daima vücutta başladığı yerin adıyla anılır. Daha sonra vücudun farklı yerlerine yayılsada ismini ilk başladığı organdan alır.

Kanser overlerde yani yumurtalıklarda başlamışsa yumurtalık kanseri adını alır. Kadınların iki adet yumurtalık yapısı kasık bölgesinde rahmin iki tarafında yeralır. Yumurtalıkların görevi kadınlık hormonları salgılanması ve üreme için yumurta üretimidir.

 

Yumurtalık kanseri diğer üreme organı kanserlerine göre daha fazla ölüme neden olmaktadır. Fakat kanser eğer erken safhalarında yakalanırsa tedavide daha yüksek başarı elde edilebilir. Yumurtalık kanseri çeşitli belirti ve bulgular verir. Bu şikayetler kanser dışı bir sebeplede olabilir. Bunu anlamanın en iyi yolu vücudunuzun size verdiği mesaji iyi dinlemek ve kadın doğum uzmanınıza muayene olmaktır.

 

Yumurtalık kanserinin %90 ı 40 yaş üstündeki kadınlarda , büyük oranı ise 60 yaş üstü kadınlarda görülür.

 

Risk faktörleri nelerdir?

Yumurtalık kanseri olacağınızı gösteren kesin bulgular bulunmamakla beraber riski artıran bir kısım faktörler vardır. Birçok kadında ise herhangi bir risk faktörü olmamasına karşın görülebilir.

  • Orta ve ileri yaş
  • Yakın aile bireylerinde (anne, kız kardeş, teyze, büyükanne) yumurtalık kanseri gözlenmesi
  • BRCA 1 yada BRCA2 gibi genetic mutasyonlara yada LYNCH sendromu varlığı
  • meme, rahim, kolorektal(barsak) Rahim ağzı kanseri veya melanoma varlığı
  • hiç doğum yapmamış olmak yada gebe kalmada problem yaşamak
  • endometriosis hastalığı bulunması
  • on yıldan fazla progesterone takviyesi olmadan östrojen hormonu kullanımı

 

Bu faktörlerin birinin yada birkaçının sizde bulunması kesin yumurtalık kanseri olacağınızı göstermez. Ama risk durumunuzu doktorunuzla görüşmeniz ve takiplerinizi düzenli yaptırmanız faydalıdır.

 

Riski azaltmak için ne yapılabilir?

Yumurtalık kanserinden korunmak için bilinen bir yol yoktur. Bazı yaklaşımların yumurtalık kanseri ile karşılaşma oranını düşürdüğüne inanılmaktadır.

  • Doğum kontrol hapı kullanmak
  • Tüplerin bağlanması, her iki yumurtalığın cerrahi olarak alınması veya rahmin alınması
  • Doğum yapmış olmak
  • Emzirme

Bunların yumurtalık kanseri ile karşılaşma riskini düşürdüğüne inanılmakla birlikte yumurtalık kanserinden korunmak için bunların yapılması rutin olarak önerilen bir yaklaşım değildir. Risk ve avantajların kadın doğum uzmanı muayenesinde tartışılması faydalıdır.

Belirtileri nelerdir?

Yumurtalık kanseri aşağıdaki bulgu ve belirtilerin bazılarını yaratabilir.

 

  • Normal olmayan Vajinal kanama veya akıntı
  • Kasık ve karın ağrısı
  • Karında şişkinlik hissi
  • Yemek yerken çabuk doyma ve şişkinlik hissi
  • Tuvalet alışkanlıklarında değişiklikler , zor ve ağrılı idrara çıkma, kabızlık yada ishal.

 

Vücudunuzun size ilettiği mesaja dikkat edip normalde görülmeyen ve iki haftadan fazla süren şikayetlerle karşılaşıldığında doktora başvurmak önem taşır. Bu şikayetler belki yumurtalık kanseri dışında bir sebeple oluşabilir, bunu öğrenmenin yolu kadın hastalıkları uzmanının muayenesidir. Erken olarak yumurtalık kanserini yakalamak tedavi edilebilirliği için büyük avantaj sağlar.

 

Tarama testi varmı?

 

Şikayet ve bulgu olmadığı durumlarda yumurtalık kanseri için güvenilir ve basit bir tarama metodu yoktur. Tarama  bir hastalık için herhangi bir bulgu yada şikayet olmadığı durumlarda yapılan testlerdir. Tanısal testler ise bulgu ve şikayetler ortaya çıktığında yapılır.

PAP smear testi yumurtalık kanseri taraması için kullanılmaz, bu test sadece Rahim ağzı kanseri tarama testidir.

Semptom veren hastada tanısal test olarak rektovajinal muayene, transvajinal ultrasound veya Ca-125 kan testi kullanılabilir.

 

Yumurtalık kanseri nasıl tedavi edilir?

 

Yumurtalık kanseri çeşitli tedavi metodları kanserin tipine ve yayılımına göre değişebilir. Tedavi cerrahi, kemoterapi, radyasyon yada bunların birlikte kullanımını kapsayabilir.

Cerrahi ile tumor hücre sayısı vucutta en az  seviyeye indirilmeye çalışılırken, ilaç tedavisi ve radyasyon ile vücutta kalan tumor hücreleri yok edilmeye çalışılır.

Günümüzde yapılan cerrahilerde artık karın iç zarına yapılan Peritonektomi( karın iç zarı alınması) ve ameliyat içerisinde karın içine verilen kemoterapi- HİPEC tedavileri ile tümor yayılımı sınırlandırılmaktadır.

 

RAHİM KANSERİ (UTERUS KANSERİ)

 

Kanser vücuttaki hücrelerin anormal büyümesiyle ortaya çıkar. Kanser daima vücutta başladığı yerin adıyla anılır. Daha sonra vücudun farklı yerlerine yayılsada ismini ilk başladığı organdan alır.

Kanser eğer rahimden başlar ise Rahim kanseri adını alır. Rahim kadının kalça-kasık bölgesinde yer alan armut şeklinde organdır. Rahim kanserinin en sık görülen tipi Rahim iç dokusunu döşeyen dokunun kanseridir ve Endometrium Kanseri  adını alır. Kanser erken tanı aldığında tedavide yüksek başarı şansı vardır.

Tüm kadınlar Rahim kanseri riski taşır. Risk yaşla birlikte artar. Çoğu Rahim kanseri menapoza yakın yaşlarda ve menapoz sonrası görülmekle birlikte genç yaşlarda görülen formlarıda mevcuttur.

 

En sık görülen jinekolojik kanserdir..

 

Risk faktörleri nelerdir?

Rahim kanseri ile karşılaşacağınızı gösteren kesin bir faktör yoktur.  Bazı faktörler Rahim kanseri ile karşılaşma riskini artırır.

  • 50 yaşından büyük olmak
  • kilolu olmak
  • menapoz sırasında progesteron takviyesi olmadan sadece östrojen kullanmak
  • gebe kalmada zorluk yaşamak
  • kanser tedavisinde kullanılan bir ilaç olan tamoksifen kullanımı
  • yakın aile bireylerinde rahim, kolon, veya yumurtalık kanseri olması

 

Yukardaki faktörlerden biri yada birkaçı sizde bulunuyorsa bu kesin Rahim kanseri olacağınız anlamına gelmez. Fakat kadın hastalıkları uzmanınızla görüşmeyi ve muayene sıklığınızı artırmayı gerektirebilir.

 

Riskleri azaltmak için ne yapılabilir?

 

Rahim kanserini önlemek için bilinen kesin bir yöntem yoktur. Bazı uygulamalar ise Rahim kanserine yakalanma riskinizi azaltabilir. Bunlar

  • Doğum kontrol ilaçları kullanmak
  • Kilo kontrolü sağlamak ve fiziksel egzersizleri aksatmamak
  • Östrojen alıyorsanız beraberinde mutlaka progesterone takviyesi almak

 

Belirtileri nelerdir?

 

Rahim kanseri normal olmayan bir vajinal akıntı ve kanama yapabilir. Kanamanın anormal olması şiddetinin fazlalığı, zamanının  adetler arasındaki dönemde yada menapoz sonrası dönemde olması anlamına gelir. Rahim kanseri kasık ağrısı ve kasıklarda bası hisside yaratabilir.

Normal olmayan özelliklede menapoz sondası bir vajinal kanama ile karşılaştığınızda mutlaka kadın hastalıkları uzmanınıza en kısa sürede başvurmanız faydalı olacaktır. Herhangi başka bir sebeplede görülebilecek bu bulgular mutlak kanser anlamını taşımasa da hızlı bir şekilde değerlendirmeyi gerektirir.

 

Tarama testi varmı?

 

Şikayeti yada belirtisi olmayan kadında Rahim kanseri için basit bir tarama testi bulunmamamaktadır. PAP smear testi sadece Rahim ağzı kanseri için bir tarama testidir. Tarama testi herhangi bir şikayet yada belirti olmadan yapılan testlerdir. Tanısal testler ise hastanın şikayetleri olduğu zaman uygulanır.. Tanısal test ayrıca yüksek risk taşıyan hastalarda da uygulanabilir.

 

Rahim ağzı kanseri (servikal kanser) dışında kadın üreme organı kanserlerinde tarama testi bulunmamaktadır.  Belirti ve bulgulara karşı uyanık olmak ve erken değerlendirme kanserlerin erken teşhisinde rol oynar.

 

Eğer şikayet ve belirtileriniz varsa yada yüksek riskiniz varsa doktorunuz size transvaginal ultrasound ve endometrial biopsy ile değerlendirecektir.

 

Bu testler tanıya götürmede büyük oranda yardımcı olur. Eğer biopsi yeterli bilgi sağlamaz ise ve şikayetleriniz devam ederse doktorunuz ek  tetkikler isteyebilir.

 

Rahim kanseri nasıl tedavi edilir?

Rahim kanseri kanserin tipine ,yayılım evresine göre çeşitli şekillerde tedavi edilebilir.

 

  • Cerrahi ile kanser içeren Rahim dokusu ve çevre doku çıkarılır.
  • Radyasyon ile cerrahi sonrası çıkarılamayacak kadar küçük yapıdaki kanser hücreleri öldürülür.
  • Hormone tedavisi, hormone reseptörü açısından pozitif tumör hücrelerinde büyümeyi durdurabilir.
  • Kemoterapi kanser hücrelerini öldürmek yada küçültmek için ilaçların kullanılmasıdır.

 

 

Vajinal ve vulvar kanserler

Kanser vücuttaki hücrelerin anormal büyümesiyle ortaya çıkar. Kanser daima vücutta başladığı yerin adıyla anılır. Daha sonra vücudun farklı yerlerine yayılsa da ismini ilk başladığı organdan alır.

Kanser vajinada başlarsa vajinal kanser adını alır.  Vajina uterusun alt kısmı ile vücut dışı arasında tüp şeklindeki doğum kanalıdır.

Kanser vulvada başlarda vulvar kanser adını alır. Vulva kadın cinsiyet organlarının en dışında yer alan ve labia adı verilen dudak şekli çıkıntılardan oluşan anatomik yapıdır. Vulva kanseri sıklıkla dudak şekli çıkıntıların iç kısmında başlar.

Vajinal ve vulvar kanser erken tanı alırsa tedavide yüksek başarı sağlanır. Bu nedenle bu bölgelerdeki şüpheli lezyonların erken dönemde biopsisi önem taşır.

Risk faktörleri

Vajinal yada vulva kanseri olacağınızı önceden tahmin etmek mümkün değildir.

  • HPV (human papilloma virus) taşıyıcılığı
  • Servikal (Rahim ağzı )kanseri yada öncül lezyonları varlığı
  • İmmünite yani vücut bağışıklığınızı düşüren durumlar varlığı (HIV-AIDS)
  • Sigara kullanımı
  • Kronik olarak dış dudaklarda yanma ve kaşıntı hissi

Risk artıran faktörlerdir.

Belirtiler

Vajinal kanserler erken safhada belirti ve bulgu vermeyebilir. Belirtiler daha sonra ortaya çıkabilir.

  • Vajinal akıntı ve kanama. Normalden fazla olan veya beklenmedik zamanlarda yani adet dışı ve menpozal dönemlerde olan kanamalar
  • Tuvalet alışkanlıklarında değişiklikler, idrarda yada dışkıda kan gözlenebilir. Sık tuvalete çıkma ve kabızlık görülebilir.
  • Pelvis denen kasık bölgesinde ağrı karın alt bölgelerine ve kalça kemiklerine yayılabilir. İdrar yaparken ve ilişkide ağrı görülebilir.

Vulvar kanserlerde görülen belirtiler ise;

  • Vulvada (iç ve dış dudakları, vajenin dışa açıldığı bölge) kaşıntı, yanma ve kanama
  • Vulva cildinde renk değişikliği (kırmızımsı veya beyazımsı olabilir)
  • Vulvada ülser ve geçmeyen yaralar
  • Idrar ve ilişki sırasında ağrı

Tarama testi

Vajinal ve vulvar kanserler için rutin tarama testi yoktur. PAP smear testi denilen Rahim ağzı kanseri tarama testleri bu kanserler için tarama testi olarak kullanılmaz.

Şüpheli durumlarda kadın hastalıkları uzmanının değerlendirmesi  ve gerek görürse biopsi alması erken tanıya götürür.